Laureaten

Voorgaande winnaars

Laureaten 2016

In de loop van het najaar van 2016, verschenen de eerste publicaties van de laureaten van de Vlaams-Nederlandse Journalistenbeurs editie 2016. 13.500 euro werd door een onafhankelijke jury verdeeld onder deze 3 laureaten om hun onderzoeksprojecten te helpen verwezenlijken. De onderzoeksprojecten moeten zich richten op een onderwerp relevant voor de Vlaamse en/of de Nederlandse maatschappij.

1. Simon Andries

Uitwisseling met NRC Handelsblad - april 2016

“Vier weken is een korte periode om je als journalist in te werken in andere politieke cultuur. Dat ik

er het maximum kon uithalen, heb ik volledig te danken aan de collega’s van de politieke redactie van NRC Handelsblad in Den Haag. Ik moet hen eerst en vooral danken voor

hun enthousiasme toen ik mijn plannen rond het thema 'asiel en migratie' aan hen voorlegde. Maar

ook puur praktisch: vanaf dag één lag al een Rijkspas klaar met onbeperkte toegang tot de Tweede

Kamer. Chef Politiek Erik van der Walle gaf mij onmiddellijk een uitgebreide rondleiding door de

wandelgangen van het parlement. Ik kon meteen ook bij iedereen op de redactie terecht met vragen

over mijn specifieke onderwerpen. Na die vlotte start ging het allemaal razendsnel.” Aldus Simon Andries.

---

2. Johannes De Breuker

Onderzoeksbeurs:

“Hoe concertpromotor Live Nation wisselt tusen uitverkocht en uitverkoop” in Rekto Verso nr. 72  juni – juli 2016.

“Waarom kosten festivals steeds meer?” in Rekto Verso nr. 72  juni – juli 2016.

“Waarom festivals en concerten zo duur zijn geworden”in De Correspondent augustus 2016.

“Zo werd Live Nation het machtigste bedrijf van de muziekindustrie”in de Correspondent januari 2017.

Sinds de verkoop van muziek daalt, zoekt de muziekindustrie constant naar andere inkomsten. Hierdoor is de livetak van het muziekveld de laatste jaren tot één van de belangrijkste bronnen van inkomsten uitgegroeid. Vandaag verdien je geld op het podium. Niet in de studio. Terwijl heel de muziekwereld kreunde onder de dalende albumverkoop, zagen de Live Nation Festivals in België hun winst tussen 2003 en 2013 bijna verdubbelen.

In vier onderzoeksartikelen onderzoekt Johannes De Breuker de onderbelichte effecten van die machtsverschuivingen en welke rol multinationals als Live Nation daarin spelen.

---

3. Maria Groot

Onderzoeksbeurs: “Inklimmers in de Hoek van Holland - Een kat-en-muisspel tussen overheid en smokkelaars” in de Groene Amsterdammer op 26 januari 2017.

Hoe groot is de kans dat mensensmokkel ondanks de verhoogde inzet van de marechaussee in de Nederlandse havens onder de radar blijft? Maria Groot boog zich over dit vraagstuk, hetgeen  resulteerde in een publicatie in de Groene Amsterdammer op 26 januari 2017.

Laureaten 2015

1. Maria Groot en Annemarie Klok

Onderzoeksbeurs “De stille opkomst van de private bewaker” in De Standaard op 30 november 2015.

Door het verhoogde dreigingsniveau in zowel Nederland als België piekt de vraag naar veiligheidspersoneel. Maria Groot en Annemarie Klok bogen zich over de kansen en risico’s van de groeiende inzet van private beveiligers in de openbare ruimte voor burgers in Vlaanderen en Nederland. Dit resulteerde in een publicatie in dagblad De Standaard op 30 november 2015.

---

2. Raymond Frencken

Onderzoeksbeurs “De Grensmaas is van iedereen” in de Blauwe Kamer van 25 maart 2015.

De Nederlanders spreken van de Grensmaas, de Vlamingen noemen het de Gezamenlijke Maas. Beide benamingen zijn waar, de rivier scheidt én verbindt. Nederlands journalist Raymond Frencken onderzocht in het kader van het Grensmaasproject op welke manier men aan Nederlandse en Vlaams-Belgische zijde de gezamenlijke doelstellingen (hoogwaterbescherming, natuurontwikkeling d.m.v. ondiepe grindwinning) wil verwezenlijken. De bevindingen van de heer Frencken’s onderzoek werden gepubliceerd in de Blauwe Kamer.

---

3. Sara Vandekerckhove

Onderzoeksbeurs reeks “Tussen Tralies & Therapie” in dagblad De Morgen van 25 november 2015 t.e.m. 28 november 2015. De reportage over de Pompestichting verscheen in Zeno op 13 juni 2015.

Naar aanleiding van de eerste verjaardag van het Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) Gent voerde De Morgen-journaliste Sara Vandekerckhove een doorgedreven onderzoek naar het FPC en zijn Nederlandse private uitbaters.
Het FPC is het allereerste centrum in België waar gevaarlijke geïnterneerden een behandeling kunnen krijgen na vaak jarenlange verwaarlozing in de gevangenis. Bovendien is het FPC de eerste psychiatrische instelling in commerciële én Nederlandse handen.
Mevrouw Vandekerckhove ploos dossiers uit, bezocht een resem instellingen en sprak met experts, bevoegde ambtenaren, personeelsleden en patiënten.
De reeks verscheen vanaf 25 november 2015 in De Morgen.

Laureaten 2014

1. Guido van Eijck en Saskia Naafs

Onderzoeksbeurs "de leegstandindustrie" voor de Groene Amsterdammer op 25 september en 9 oktober 2014 - derde luik in voorbereiding.

Op 25 september werd het artikel “Helaas. U heeft getekend” gepubliceerd. Dit artikel maakte veel reacties los en op 9 oktober werd daarom een toevoeging gepubliceerd onder de titel “Vogelvrije bewoners”. Naar aanleiding van dit onderzoek kwam er een debat in de Tweede Kamer over de antikraakconstructies en leegstandsbeheer. De auteurs werken momenteel het Belgische luik van hun onderzoek af.

---

2. Leen Vervaeke

Onderzoeksbeurs reeks “Even bij de buren aankloppen…” in De Volkskrant en De Morgen op 30 oktober, 13 en 15 november 2014.

In het drieluik "even bij de duren aankloppen" boog Volkskrant correspondente Leen Vervaeke zich achtereenvolgens over de Belgische gevangenen in Tilburg, de Nederlandse leerkrachten voor Vlaamse klassen en het gebruik van Belgische ziekenhuizen door Nederlandse patiënten. Elk van de drie stukken werd paginabreed gepubliceerd zowel in de Morgen als in de Volkskrant.

---

3. Gabriella Ader

Onderzoeksbeurs: “Recht van de straat” - Elsevier 6 december 2014

In Nederland is rechtspraak een zaak van professionals, in België kan iedere burger worden ingeloot als tijdelijk magistraat. ‘Juryleden laten zich niet zomaar door emoties beïnvloeden.’

De journaliste volgde het assisenproces van de geruchtmakende Operamoord en bracht haar relaas in Elsevier.

Laureaten 2013

1. Filip Michiels en Anton van Elburg

Onderzoeksbeurs: “Big brother op de werkvloer: privacy is dood” - Vacature magazine, 20/04/2013 / Intermediair 19/04/2013

Vacature magazine (BE) en Intermediair (NL) deden een gezamenlijk onderzoeksproject in Vlaanderen en Nederland naar privacy op de werkvloer . Na een gelijklopende online bevraging, werden - gezien de verschillende specifieke wetgevingen op dit vlak –in beide landen andere specialisten en betrokkenen geïnterviewd.

Dit onderzoek resulteerde voor beide magazines in een voorpagina artikel. De onthutsende conclusies van het onderzoek werden zowel in Vlaanderen als Nederland door verschillende andere media werd opgepikt.

---

2. Sofie Vanlommel (De Morgen)

Uitwisseling met De Volkskrant – april – juni 2013

Sofie Vanlommel maakte tijdens haar journalistieke opleiding al kennis met een Nederlandse redactie toen ze stage liep bij de krant NRC Handelsblad in Rotterdam. Voor de uitwisseling koos ze deze keer voor De Volkskrant als gastredactie.
Sofie Vanlommel schreef over diverse – voornamelijk - binnenlandse onderwerpen. De meerwaarde van de uitwisseling lag voor haar, naast het verbreden van haar kennis over en netwerk in Nederland, bij het oppikken van een andere, scherpere aanpak bij interviews en schrijfstijl. Een ontwikkeling – ten goede - die bij haar terugkeer op de redactie van De Morgen niet onopgemerkt bleef.

---

3. Daan Ballegeer (De Tijd)

Uitwisseling met Het Financieele Dagblad – september – oktober 2013

Daan Ballegeer koos ervoor zijn uitwisseling te doen bij de Nederlandse tegenhanger van zijn Belgische werkgever. Als gastredacteur schreef Daan Ballegeer voornamelijk over dezelfde internationale onderwerpen die hij ook voor De Tijd versloeg, aangevuld met stukken - zowel voor De Tijd als het FD - die de landsgrenzen overschreden.

De meerwaarde van de uitwisseling lag voor Daan Ballegeer voornamelijk bij het leren kennen van een andere redactiecultuur, maar ook maakte de uitwisseling het makkelijker contacten te leggen met Nederlandse opiniemakers en politici in zijn vakgebied.

De resultaten van de gesprekken die hij tijdens zijn verblijf in Nederland had, zullen gebundeld worden na afloop van de uitwisseling.

---

4. Tirzah Schnater en Jasmijn Fermie

Onderzoeksbeurs: Vlamingen versus Hollanders – Waarom Nederlandse studenten falen in België – Trajectum 12/11/2013

Ruim zesduizend Nederlanders studeren in 2013-2014 in Vlaanderen. Hun aantal neemt jaar na jaar toe en waar ze voordien vooral in lotingstudies terug te vinden waren, worden nu ook andere opleidingen populairder. Het lage collegegeld en de aantrekkelijke huurprijzen zijn belangrijke aantrekkingspolen. De Nederlandse studenten scoren echter schrikbarend slechter dan de Vlamingen. Waarom is dat? En is dat erg?

Tirzah Schnater en Jasmijn Fermie spraken met studenten, professoren en universiteiten in Leuven en Antwerpen, de twee universiteiten met het grootste aantal Nederlandse studenten. Ze gingen daarnaast ook even kijken bij een aantal Vlamingen die in Nederland studeren.

Een van de belangrijkste oorzaken van het slechte presteren, blijkt de andere onderwijscultuur te zijn. In België is het onderwijs veel meer gericht op parate kennis dan op competenties, zoals in Nederland het geval is. Daarnaast speelt mee dat een Vlaming tijdens zijn studie nog ten laste is van zijn ouders en zich verantwoordelijk voelt om met goede cijfers thuis te komen. Van veel Nederlandse jongeren wordt verwacht dat ze in hun studietijd voor zichzelf zorgen en daar hoort een ander studiegedrag bij. Tot slot speelt ook de hoge mate van democratie in het Vlaamse hoger onderwijssysteem waar nauwelijks geselecteerd wordt bij aanvang, een rol bij de slechte prestaties.
Het onderzoek werd opgepikt door verschillende nationale media in Vlaanderen en Nederland.

---

5. Petra Wijnsema

Onderzoeksbeurs (werktitel): Fukushima staat aan de deur – radioreportage – gepland voor Holland Doc 12/01/2014

In België staan een aantal sterk verouderde kerncentrales die al ver over hun houdbaarheidsdatum heen zijn. De oudste drie zijn in 1975 aangesloten op het elektriciteitsnet en zouden volgens een regeringsbesluit van 2003 dicht moeten in 2015. Toch heeft de Belgische regering in november besloten de levensduur van een van die centrales - Tihange 1 - met tien jaar te verlengen tot 50 jaar.

De Nederlandse overheid houdt ons voor dat de kans op een ramp met dit type kerncentrale zeer klein is. Maar is dat wel zo? En is Nederland wel goed voorbereid als er daadwerkelijk iets misgaat? Experts denken van niet en uiten hun zorgen in deze aflevering van Holland Doc.

Laureaten 2012

1. Gerd De Smyter

Onderzoeksbeurs: Boek: Belg in de Boardroom, april 2013

Nederlandse bedrijven worden steeds vaker geleid door een Belg. In de boardroom durven ze knopen door te hakken waar de polder geen raad mee weet. Meer nog, Nederland kijkt op naar deze besluitvaardige Belgen.

'Ik durf vraagtekens bij de regels te zetten en dat vinden ze in Nederland confronterend. Terwijl dat juist kan leiden tot nieuwe inzichten!', aldus Christian Van Thillo, inmiddels eigenaar van vier grote Nederlandse kranten.

Naast de biermerken Heineken en Grolsch staat ook bij TomTom, Essent, Vitens en Esso een Belg aan het roer. Ze worden als diplomatiek, kostenbewust en besluitvaardig ervaren, maar ze zijn ook moeilijk te doorgronden. Zakendoen met Belgen brengt vaak misverstanden met zich mee en leidt zelfs tot frustraties. Toch wordt er steeds meer samengewerkt tussen het Nederlandse en Belgische bedrijfsleven. Wat doen deze Belgen anders dan Nederlanders in de boardroom? Wat kun je als Nederlandse manager leren van deze Belgen? En hoe doe je zaken met die Belgische CEO's?
Journalist Gerd De Smyter zocht de Belgen in de Nederlandse boardroom op en ontdekte de 'Belgische aanpak', waar ambitieuze managers nog iets van kunnen opsteken.

---

2. Dirk Leestmans

Onderzoeksbeurs: Gevangenis zonder grenzen – TV-reportage - Panorama donderdag 27 september 2012 – canvas

België kampt al jaren met een enorm tekort aan gevangeniscapaciteit, Nederland heeft een overschot aan cellen. Vraag en aanbod vonden elkaar en eind 2009 had België een nieuw origineel exportproduct: gevangenen! België en Nederland sloten een verdrag waarbij Belgische gedetineerden hun straf zouden kunnen uitzitten in een Nederlandse gevangenis, in Tilburg. Het is een unicum in de wereld: nergens elders zitten gedetineerden hun straf uit in het buitenland. Het huurcontract werd onlangs nog met een jaar verlengd. Prijskaartje: 44 miljoen euro per jaar.

---

3. Jeroen Tuytten (VRT Radio 2)

Uitwisseling met regionale radio Omroep West - augustus – september 2012

VRT Radio 2 - journalist Jeroen Tuytten was in augustus en september 2012 aan de slag bij de regionale publieke omroep voor Zuid-Holland, Omroep West. Hij boog zich dagelijks in de rubriek “De verwonderde Vlaming” over de verschillen en gelijkenissen tussen Vlamingen en Nederlanders.

---

4. Tijs van den Boomen (freelance)

Uitwisseling met weekblad Brussel Deze Week – oktober – november 2012

"De keuze voor Brussel Deze Week bleek een gouden greep: hier vond ik een groep journalisten die me met raad en daad kon bijstaan in de weerbarstige complexiteit van Brussel. Als buitenstaander zie je bijvoorbeeld de wezenlijke verschillen tussen Brussel-Stad, 1000 Brussel, de Vijfhoek en Brussel Hoofdstedelijk Gewest gemakkelijk over het hoofd. Ze deelden hun kennis en contacten met me, gaven me tips en behoedden me voor overhaaste gevolgtrekkingen.

Het werkte ook in omgekeerde richting: mijn blik van buiten hielp hen soms hun eigen stad met nieuwe ogen te bekijken. Mijn voorstel om de negentien gemeentes van Brussel Hoofdstedelijk Gewest te karakteriseren aan de hand van steeds één rotonde, stuitte aanvankelijk op opgetrokken wenkbrauwen: ‘Voor gekke rotondes moet je in Vlaanderen zijn, daar doen wij hier niet aan.’ Maar door een proefaflevering en een serie foto’s kreeg ik het voordeel van de twijfel."

---

5. Coen Theuwis

Onderzoeksbeurs: Hedwigepolder tussen feit en emotie – TV reportage - Omroep Zeeland, najaar 2012

Al meer dan zeven jaar lang houdt de Hedwigepolder in Oost-Zeeuws-Vlaanderen de gemoederen bezig. Verschillende kabinetten laten onderzoek doen naar de nut en noodzaak van ontpoldering, terwijl daarover in 2005 afspraken zijn gemaakt met België. Ondanks dat onderzoekers de polder aanwijzen als beste natuurcompensatie voor werkzaamheden aan de Westerschelde, wordt er telkens gezocht naar alternatieven.

Uitzonderlijk?
Waarom gebeurt dat? In deze achtergrondreportage belicht Omroep Zeeland dit onderwerp zoals het de afgelopen jaren nog niet is bekeken: is de landbouwgrond in de Hedwigepolder van zulke uitzonderlijke kwaliteit dat het logisch is dat internationale afspraken worden geschonden?

Verdragen
Er zijn immers verdragen met Vlaanderen gesloten over de ontpoldering. En waarom zet de Nederlandse staat elders in het land wel honderden hectare vergelijkbare grond onder water, en blijft de Hedwigepolder vooralsnog droog?